Kısaca

Mesela Musa, asasını yere bırakıyor (7:107). Bu kök önce bir şeyi birinin önüne koymak ya da atmak demek. Yani sözün, korkunun, mektubun ulaştırılmasına ve en sonda Allah’la ve hesap günüyle yüz yüze gelişe kadar açılır.

Türkçedeki izi

mülakat

Aynı kökten; iki kişinin yüz yüze gelmesi.

telakki

Aynı kökten; söyleneni almak, karşılamak.

Tanıdık kelimelerle kıyas

• bu kökileعصو(asa)

  Asa bir eşya adıdır. Bu kök ise bırakma ya da karşılaşma işini anlatır. Kısacası asa nesne, bu kök eylem.

  • 20:19Burada bırakma emri var; iş yapılır.
  • 20:66Burada ‘değnekler’ eşya olarak anılır.

• bu kökileملا(mele, ileri gelenler)

  Mele bir grup insanı anlatır. Bizim kök yüz yüze gelmeyi ya da bir şeyi öne koymayı anlatır. Kısacası mele topluluk, bu kök karşılaşma.

  • 3:13İki topluluk yüz yüze geliyor; karşılaşma anlatılır.
  • 10:75Firavun’un ‘cemaatine’ denir; yönetici takım kastedilir.

• bu kökileسحر(sihir)

  Sihir yapılan numaranın adıdır. Bu kök o numarayı ortaya atma ya da sözü öne sürme işini anlatır. Kısacası sihir içerik, bu kök sunma.

  • 10:80“Atın” denir; yapılanı ortaya koyma vardır.
  • 10:81“Sihirdir” denir; içeriğin adı verilir.

Müfessir diliyle

İki tarafı temas ettirmek: bir şeyi ulaştırıp önüne koymak yahut bizzat yüz yüze gelmek.

Form I ve VIII’de karşılaşma/çarpışma açık: “إِذَا لَقِيتُمُ” (8:15), “ٱلْتَقَى الْجَمْعَانِ” (3:166; 3:13; 8:44). Form IV ألقى, teması sebepleyen bir koyma/yerleştirme/atmadır: asa ve levhalar (7:107; 7:150), korkunun kalplere bırakılması (3:151), vahyin/sözün yüklenmesi (73:5; 40:15), barışın öne sürülmesi (4:91; 16:28; 16:87). V ve II bâbları almayı/aldırmayı gösterir: “تَلَقَّى آدَمُ … كَلِمَاتٍ” (2:37), “يُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةً وَسَلَامًا” (25:75), “وَلَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ” (28:80). Masdar لِقَاء özellikle ahiretteki yüzleşmeyi adlandırır (2:46; 6:31; 10:45; 29:23; 30:16; 32:14).

Somuttan soyuta

Somut atma/koymadan (7:107; 25:13; 67:7) soyut iletim ve tesire (3:151; 73:5; 22:53; 40:15) ve nihayet mutlak yüzleşmeye, hesap ve günle karşı duruşa (2:46; 39:71; 84:6; 69:20) yükselir.

Kardeş köklerden farkı

• عصوile farkı

  عصا, bir nesnedir (değnek); لقي fiilindeki esas ise temasın kurulması/sağlanmasıdır: değneği atan-koyan لقي köküdür, değnek yalnızca araçtır.

  • 7:107
  • 7:117
  • 20:66

• ملاile farkı

  مَلَأ, toplumsal bir zümre/üst tabakayı adlandırır; لقي ise zümre değil, karşılaşma veya ulaştırma fiilini anlatır.

  • 7:103
  • 10:75
  • 8:15
  • 3:13

• سحرile farkı

  سحر içeriğin niteliğidir (aldatıcı hüner); لقي bu içeriğin yahut nesnenin ileri sürülmesi/önüne konması fiilidir.

  • 7:116
  • 10:81
  • 10:80
  • 26:44

Anlam alanları · 5

1. Fizikî koyma/atma

   Bir nesnenin bir yere/kimseye bırakılması, düşürülmesi yahut fırlatılması.

   • 7:107
   • 7:150
   • 26:44
   • 37:97
   • 67:7
   • 25:13
   • 10:80
   • 20:19

2. Karşılaşma/çarpışma

   Kişilerin veya toplulukların yüz yüze gelişi; karşı cepheye çıkış.

   • 8:15
   • 3:13
   • 3:166
   • 8:44
   • 2:14
   • 3:119
   • 18:74

3. Ulaştırma/iletim ve etkinin yerleştirilmesi

   Söz, vahiy, selam, korku gibi şeylerin kalplere/kişilere konması; mektup ve kitabın ulaştırılması.

   • 3:151
   • 73:5
   • 40:15
   • 22:53
   • 4:91
   • 16:28
   • 16:87
   • 27:29
   • 28:86
   • 77:5
   • 24:15

4. Ahiret ve hesapla yüzleşme

   Allah’la, günle, ölümle ve yazılı hesapla yüz yüze geliş; ödül/cezayla karşı duruş.

   • 2:46
   • 6:31
   • 10:11
   • 10:45
   • 18:105
   • 29:23
   • 30:16
   • 32:14
   • 39:71
   • 43:83
   • 52:45
   • 62:8
   • 84:6
   • 69:20
   • 17:13
   • 28:61
   • 28:80

5. Yön/karşı taraf (tilqā’)

   Bakışın ve yürüyüşün yöneldiği cephe; karşısı.

   • 7:47
   • 28:22

Biçimlerin kullanımı

أَلْقَىٰ

Bir şeyi birine/önüne koymak, içine bırakmak, üzerine yüklemek; iletmek.

لِقَاء

Yüz yüze geliş, özellikle ahiret/hesapla karşı duruş.

لَقِيَ

Karşılaşmak, rast gelmek; bir şeye/hâle uğramak.

ٱلْتَقَى

Karşılıklı buluşmak/çarpışmak; iki tarafın cephede birleşmesi.

لَقَّىٰ

Birini karşılayacak hâle getirmek; ona kabul ettirmek/ulaştırmak (selâm, ödül vb.).

تَلَقَّىٰ

Karşılama/alma; sözü, vahyi, haberi veya suçu dil/kalp ile almak.

Güven: Güçlü · incelenen 65 ayetin 45'i açıklandı (%69) · toplam 135 ayetten dengeli örnek

Kök çok sayıda bağlamda geçiyor ve tüm örnekler ‘temas/önüne koyma/karşılaşma’ ekseninde birleşiyor.

Açık soru: ألقى + السَّلَمَ gibi kalıplar (16:28; 16:87; 4:91) yerleşik bir deyimleşmeye işaret ediyor; kapsamı bağlama göre daralabilir.

Bu okuma Arapça metinden ve kökün geçtiği ayetlerden çıkarıldı; meal yalnızca yardımcı olarak kullanıldı. Ayete dayanmayan iddialar otomatik silindi. Ayetlere tıklayıp kendin tart.

Kur'an'daki izi

53 sûreye yayılıyor; mushaf sırasında ilk kez 2:14'de.

Yoldaş kökler

Aynı ayetlerde bu kökle en sık birlikte geçenler. Bu bir istatistiktir, eş anlam iddiası değildir — farkı ders ortaya koyar.

• عصو · 8 ayet
• لقف · 3 ayet
• رجو · 7 ayet
• يوم · 24 ayet
• سحر · 9 ayet
• قول · 42 ayet
• رسو · 4 ayet
• فاي · 3 ayet
• اله · 39 ayet
• كون · 30 ayet
• ربب · 25 ayet
• وحي · 7 ayet