Kök

عند

Kur'an'da 201 yerde, 189 ayette geçer.

Önerilen okuma

Kur'an içi çıkarım

Kısaca

Zekeriya, Meryem’in yanında taze yiyecek bulur; Meryem, bu Allah katındandır, der. Bu kök önce fizikî yakınlığı anlatır, sonra birinin elindeki alanı ve oradaki ölçü ile değeri. En sonda da kaynağı ve Rabbin huzurunda hesabı.

Tanıdık kelimelerle kıyas

  • bu kökileلدن(ledün, ledünni)

    Ladun daha içten, kişiye özel verilişi anlatır. Ind genel alanı ve oradaki ölçüyü anlatır. Kısacası ladun özel ihsanı anlatır, ind genel alanı ve kaynağı.

    • 6:59Burada 'O'nun katındadır' genel sahiplik ve bilgi alanını gösterir. Bu yüzden ind.
    • 3:38Zekeriya 'bize katından' diyerek doğrudan, kişiye özel rahmet ister. Bu yüzden ladun.

  • bu kökileثوب(sevap)

    Sevap karşılığın kendisini adlandırır. Ind ise o karşılığın bulunduğu ve ölçüldüğü alanı anlatır. Kısacası sevap ürün, ind onu taşıyan alan.

    • 3:163Allah katında dereceler, değerin hangi alanda belirlendiğini söyler. Bu yüzden ind.
    • 18:46Sevapça daha hayırlıdır ifadesi, karşılığın adını verir. Bu yüzden sevap.

Müfessir diliyle

Bir öznenin yakınlık ve tasarruf sahası; orada geçerli ölçü, hüküm, uhde ve oradan çıkan nispet.

Kök, önce maddî yakınlığı bildirir; bir şeyin birinin yanında/yanında bulunması (3:37, 14:37, 7:31, 5:43). Bu yakınlık soyutlanarak bir öznenin uhdesi, bilgisi ve kudreti altında olan alanı ifade eder: “Onda bulunur, O’nun ölçüsündedir” (6:59, 31:34, 50:4). Değer ve hüküm de bu sahaya göre tayin edilir: “daha büyük/daha kötü/onun yanında geçersiz” (2:217, 8:55, 33:53, 42:16). “Min ‘ind” ise o sahadan kaynak, menşe gösterir (3:78, 2:79, 44:5).

Somuttan soyuta

Somuttaki yan-buluş/yan-yakınlıktan (3:37, 14:37) uhde ve otorite alanına (6:59, 31:34), oradan değer-hüküm (2:217) ve menşeye “min ‘ind”e (3:78, 44:5) genişler; nihayet huzur/hesap bağlamına taşınır (34:23, 23:117).

Kardeş köklerden farkı

  • لدنile farkı

    “Ladun” çoğunlukla içten, doğrudan vereni işaret eden, mahrem/özel bir yakınlık ve tahsis vurgular; dua ve ihsan dilinde kişiye dönük bir ihsanın verildiği tarafı gösterir (3:8, 3:38, 18:10). “Ind” ise genel nezd/uhde ve ona bağlı ölçü, hüküm ve menşeyi bildirir; onda bulunan veya ondan çıkan şeyler genel tasarrufa aittir (6:59, 16:96, 21:84, 44:5).

  • ثوبile farkı

    “Thawāb” dönüş/karşılık ürünün adıdır; verilen mükâfatın kendisini adlandırır. “Ind” ise o karşılığın bulunduğu, korunduğu ve ölçüldüğü nezd/uhdeyi gösterir; taşıyıcı çerçevedir (4:134, 18:46, 3:195).

Anlam alanları · 5

  1. Somut yakınlık/yan-buluş

    Bir nesnenin/kişinin birinin yanında, çevresinde bulunması; fizikî yakınlık.

  2. Uhde, mülkiyet ve yetki alanı

    Bir öznenin tasarrufu, bilgisi ve koruması altında olanlar; onda bulunan hazineler, anahtarlar, bilgi.

  3. Hüküm/ölçüt ve değer tayini

    “Onun nezdinde büyüktür/kötüdür/dercelidir” gibi, değerlendirme ve hükmün ait olduğu çerçeve.

  4. Menşe ve isnat: min ‘ind

    Bir şeyin geldiği tarafı, kaynağını gösterir; iddiaların nispet edildiği yer.

  5. Huzur ve hesap/izin

    Huzurunda bulunma, hesap/şefaat ve ahdin geçerliliği gibi yetkiyle yüzleşme bağlamı.

Güven: Güçlü · incelenen 61 ayetin 26'i açıklandı (%43) · toplam 189 ayetten dengeli örnek

Kökün çoklu ve çeşitli bağlamlardaki kullanımları, ortak çekirdeği tutarlı biçimde destekliyor.

Açık soru: ‘Ladun’ ile ‘ind’ arasındaki nüans bazı ayetlerde yakınlaşır; ‘عنيد’ın kök ile mekânsal yakınlık ilişkisi dolaylıdır.

Bu okuma Arapça metinden ve kökün geçtiği ayetlerden çıkarıldı; meal yalnızca yardımcı olarak kullanıldı. Ayete dayanmayan iddialar otomatik silindi. Ayetlere tıklayıp kendin tart.

Kur'an'daki izi

62 sûreye yayılıyor; mushaf sırasında ilk kez 2:54'de.

FâtihaNâs
Mekkî · 105Medenî · 84
LOC · 160isim · 38sıfat · 3

Yoldaş kökler

Aynı ayetlerde bu kökle en sık birlikte geçenler. Bu bir istatistiktir, eş anlam iddiası değildir — farkı ders ortaya koyar.

Aldığı yüzler · 27

Aynı üç harf, bu kadar farklı kelime veriyor. Anlam ailesi burada görünür — sözlük anlamıdır, hüküm değildir.

عِندَ98عِندِ21عِندَهُ13عِندَنَا7عِندَهُٓ6عِندِنَا6عِندِكَ5عِندِي5عِندَكَ4عِندَهُم4عِندَهَا3عِندَهُمُ3عِندِهِ3عِندَكُم3وَعِندَ3عَنِيدٖ3فَعِندَ2وَعِندَهُ2وَعِندَهُم2وَعِندَهُمُ1عِندِهِٓ1وَعِندَهُٓ1عِندِيٓ1عِندِنَآ1وَعِندَنَا1أَعِندَهُ1عَنِيدٗا1

Geçtiği ayetler · ilk 30

  1. 2:54Hani bir zamanlar Musa kavmine dedi ki; Ey kavmim cidden siz o buzağıyı put edinmekle kendi kendinize zulmettiniz, bari gelin Rabbinize tevbe ile dönün de nefislerinizi öldürün. Böyle yapmanız Bârî Teâlânız katında sizin için hayırlıdır, böylece tevbenizi kabul buyurdu. Gerçekten de o Tevvab ve Rahîm'dirعِندَ
  2. 2:62Şüphe yok ki, iman edenler, yahudiler, hıristiyanlar ve sabiîler, bunlardan her kim Allah'a ve ahiret gününe gerçekten iman eder ve salih amel işlerse elbette Rabbleri katında bunların ecirleri vardır, bunlara bir korku yoktur, bunlar mahzun da olacak değillerdirعِندَ
  3. 2:76Üstelik iman edenlere rastladıklarında inandık derler, birbirleriyle başbaşa kaldıkları zaman, "Rabbinizin huzurunda aleyhinize delil olarak kullansınlar diye mi tutup Allah'ın size açıkladığı gerçekleri onlara da söylüyorsunuz? Hiç aklınız yok mu be?" derlerdiعِندَ
  4. 2:79Artık o kimselerin vay haline ki, kendi elleriyle kitap yazarlar da sonra biraz para almak için "Bu Allah katındandır." derler. Artık vay o elleriyle yazdıkları yüzünden onlara, vay o kazandıkları vebal yüzünden onlaraعِندِ
  5. 2:80Bir de dediler ki: "Bize sayılı birkaç günden başka asla ateş azabı dokunmaz". De ki; "Siz Allah'dan bir ahit mi aldınız? Böyle ise Allah sözünden dönmez. Yoksa siz Allah'a karşı bilemeyeceğiniz şeyleri mi söylüyorsunuzعِندَ
  6. 2:89Yanlarındakini tasdik etmek üzere onlara Allah katından bir kitap gelince, daha önceleri inanmayanlara karşı onunla yardım isteyip durdukları halde, o tanıdıkları kendilerine gelince, bu sefer kendileri onu inkâr ettiler. İşte bundan dolayı Allah'ın laneti kâfirleredirعِندِ
  7. 2:94De ki; Allah yanında ahiret yurdu (cennet) başkalarının değil de yalnızca sizin ise, eğer iddianızda da sadık iseniz haydi hemen ölümü temenni ediniz, ölmeyi cana minnet bilinizعِندَ
  8. 2:101Üstelik Allah tarafından onlara, yanlarındaki kitabı tasdik edici bir peygamber gelince, daha önce kendilerine kitap verilenlerden bir kısmı, Allah'ın kitabını sırtlarından geriye attılar, sanki hiçbir şey bilmiyorlarmış gibi yaptılarعِندِ
  9. 2:103Şayet onlar iman edip de korunmuş olsalardı, elbette Allah tarafından verilecek mükafat çok hayırlı olacaktı. Keşke bunu bilselerdiعِندِ
  10. 2:109Ehli kitaptan birçoğu arzu etmektedir ki, sizi imanınızdan sonra çevirip kâfir etsinler: Hak kendilerine iyice belirdikten sonra bile sırf nefsaniyetlerinden ve kıskançlıktan dolayı bunu yaparlar. Buna rağmen siz şimdi af ile, hoşgörüyle davranın tâ Allah emrini verinceye kadar. Şüphe yok ki Allah her şeye kâdirdirعِندِ
  11. 2:110Siz namazı hakkıyle kılmaya bakın ve zekatı verin! Kendi nefsiniz için her ne hayır yaparsanız, Allah katında onu bulursunuz. Muhakkak ki, Allah bütün yaptıklarınızı görmektedirعِندَ
  12. 2:112Hayır, hayır! Kim özü iyilik dolu olarak yüzünü Allah'a tertemiz döndürür ve teslim ederse, işte onun Rabbi katında ecri vardır. Onlara hiçbir korku yoktur ve onlar mahzun da olacak değillerعِندَ
  13. 2:140Yoksa siz, İbrahim de, İsmail de, İshak da, Yakup da ve torunları da hep yahudi ve hıristiyan idiler mi demek istiyorsunuz?" De ki: "Siz mi daha iyi bilirsiniz, yoksa Allah mı?" Allah'ın şahitlik ettiği bir hakikatı bile bile inkar edenden daha zâlim kim olabilir? Allah, yaptıklarınızdan gafil değildirعِندَهُ
  14. 2:191Onları nerede yakalarsanız öldürün ve sizi çıkardıkları yerden onları çıkarın. O fitne, öldürmeden daha şiddetlidir. Yalnız Mescidi Haram yanında onlar sizinle savaşmadıkça siz de onlarla savaşmayın. Fakat sizi öldürmeye kalkışırlarsa, hemen onları öldürün. Kâfirlerin cezası böyledirعِندَ
  15. 2:198Rabbinizin lütfunu istemenizde size bir günah yoktur. Arafat'tan indiğiniz zaman Meş'ari Haram yanında (Müzdelife'de) Allah'ı zikredin. O'nu, size gösterdiği şekilde zikredin. Doğrusu siz, bundan önce gerçekten sapmışlardandınızعِندَ
  16. 2:217Ey Muhammed! Sana haram aydan ve o ayda savaşmaktan soruyorlar. De ki: O ayda savaşmak, büyük bir günahtır. Bununla beraber Allah yolundan alıkoymak, O'nu inkar etmek, insanları, Mescidi Haram'dan menetmek ve halkını oradan çıkarmak, Allah yanında daha büyük bir günahtır ve fitne, öldürmekten daha büyük bir vebaldir. Onlar, güçleri yeterse, sizi dininizden döndürmek için sizinle savaşmaktan hiçbir zaman geri durmazlar. Sizden de her kim, dininden döner ve kâfir olarak can verirse artık onların bütün amelleri, dünyada ve ahirette boşa gitmiştir. İşte onlar, cehennemliklerdir. Onlar orada ebedi olarak kalacaklardırعِندَ
  17. 2:255Allah'tan başka hiçbir ilâh yoktur. O daima diridir (hayydır), bütün varlığın idaresini yürüten (kayyum)dir. O'nu ne gaflet basar, ne de uyku. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O'nundur. İzni olmadan huzurunda şefaat edecek olan kimdir? O, kullarının önlerinde ve arkalarında ne varsa hepsini bilir. Onlar ise, O'nun dilediği kadarından başka ilminden hiç bir şey kavrayamazlar. O'nun kürsisi, bütün gökleri ve yeri kucaklamıştır. Onların her ikisini de görüp gözetmek O'na bir ağırlık vermez. O çok yücedir, çok büyüktürعِندَهُٓ
  18. 2:262Allah yolunda mallarını infak eden, sonra verdiklerinin arkasından başa kakmayı, gönül incitmeyi uygun görmeyen kimselerin Rableri yanında mükafatları vardır. Onlara hiçbir korku yoktur ve onlar, üzülmeyeceklerdirعِندَ
  19. 2:274Mallarını gece ve gündüz, gizlice ve açıkça infak edenler yok mu, işte onların Rableri katında ecir ve mükafatları vardır. Ve onlara herhangi bir korku yoktur, onlar hiçbir zaman mahzun da olmazlarعِندَ
  20. 2:277İman edip iyi işler yapan, namazı dosdoğru kılıp zekatı verenlerin Rabbleri katında elbette mükafatları vardır. Onlara hiçbir korku olmadığı gibi, onlar mahzun da olmazlarعِندَ
  21. 2:282Ey iman edenler! Belli bir vade ile karşılıklı borç alış verişinde bulunduğunuz vakit onu yazın. Hem aranızda doğruluğuyla tanınmış yazı bilen biri yazsın. Yazı bilen biri, Allah'ın, kendisine öğrettiği gibi yazmaktan kaçınmasın da yazsın. Bir de hak kendi üzerinde olan adam söyleyip yazdırsın ve herbiri yazarken Rabbi olan Allah'dan korksun da haktan birşey eksiltmesin. Şayet borçlu bir bunak veya küçük bir çocuk veya söyleyip yazdıramıyacak durumda biri ise velisi doğrusunu söyleyip yazdırsın. Erkeklerinizden hazırda olan iki kişiyi şahit de yapın. Şayet iki tane erkek hazırda yoksa, o zaman doğruluğuna güvendiğiniz şahitlerden bir erkekle iki kadın ki, birisi unutunca, öbürü hatırlatsın, şahitler de çağırıldıklarında kaçınmasınlar; siz yazanlar da az olmuş, çok olmuş, onu vadesine kadar yazmaktan usanmayın. Bu, Allah katında adalete daha uygun olduğu gibi; hem şahitlik için daha sağlam, hem şüpheye düşmemeniz için daha elverişlidir. Meğer ki, aranızda hemen devredeceğiniz bir ticaret olsun, o zaman bunu yazmamanızda sizin için bir sakınca yoktur. Alım satım yaptığınız vakit de yine şahit tutun. Ayrıca ne yazan, ne de şahitlik eden bir zarar görmesin. Eğer onlara zarar verirseniz, o işte mutlaka size dokunacak bir günah olur. Üstelik Allah'dan korkun. Allah size ayrıntılarıyla öğretiyor ve Allah her şeyi bilirعِندَ
  22. 3:7Sana bu kitabı indiren O'dur. Bunun âyetlerinden bir kısmı muhkemdir ki, bu âyetler, kitabın anası (aslı) demektir. Diğer bir kısmı da müteşabih âyetlerdir. Kalblerinde kaypaklık olanlar, sırf fitne çıkarmak için, bir de kendi keyflerine göre te'vil yapmak için onun müteşabih olanlarının peşine düşerler. Halbuki onun te'vilini Allah'dan başka kimse bilmez. İlimde uzman olanlar, "Biz buna inandık, hepsi Rabbimiz katındandır." derler. Üstün akıllılardan başkası da derin düşünmezعِندِ
  23. 3:14İnsanlara kadınlar, oğullar, yüklerle altın ve gümüş yığınları, salma atlar, davarlar, ekinler kabilinden aşırı sevgiyle bağlanılan şeyler çok süslü gösterilmiştir. Halbuki bunlar dünya hayatının geçici faydalarını sağlayan şeylerdir. Oysa varılacakyerin (ebedî hayatın) bütün güzellikleri Allah katındadırعِندَهُ
  24. 3:15De ki, size, o istediklerinizden daha hayırlısını haber vereyim mi? Korunan kullar için Rablerinin yanında cennetler var ki, altlarından ırmaklar akar, içlerinde ebedî kalmak üzere onlara, hem tertemiz eşler var, hem de Allah'dan bir rıza vardır. Allah, o kulları görürعِندَ
  25. 3:19Doğrusu Allah katında din, İslâm'dır; o kitap verilenlerin anlaşmazlıkları ise sırf kendilerine ilim geldikten sonra aralarındaki taşkınlık ve ihtirastan dolayıdır. Her kim Allah'ın âyetlerini inkâr ederse iyi bilsin ki, Allah hesabı çabuk görendirعِندَ
  26. 3:37Bunun üzerine Rabbi onu güzel bir şekilde kabul buyurdu ve onu güzel bir bitki gibi yetiştirdi ve Zekeriyya'nın himayesine verdi. Zekeriyya ne zaman kızın bulunduğu mihraba girse, onun yanında yeni bir yiyecek bulurdu. "Meryem! Bu sana nereden geldi?" deyince, o da: "Bu, Allah katındandır." derdi. Şüphesiz Allah, dilediğine hesapsız rızık verirعِندَهَا
  27. 3:59Doğrusu Allah katında İsa'nın (yaratılışındaki) durumu, Âdem'in durumu gibidir; onu topraktan yarattı, sonra ona "ol!" dedi, o da oluverdiعِندَ
  28. 3:73Ve kendi dininize uyanlardan başkasına inanmayın" (dediler). De ki: "Şüphesiz doğru yol, Allah'ın yoludur". (Onlar kendi aralarında): "Size verilenin benzerinin hiçbir kimseye verilmiş olduğuna, yahut Rabbinizin huzurunda sizin aleyhinize deliller getireceklerine" (de inanmayın dediler). De ki: "Lütuf Allah'ın elindedir, onu dilediğine verir. Allah, rahmeti bol olan, her şeyi hakkıyla bilendirعِندَ
  29. 3:78Kitap ehlinden öyle bir güruh da vardır ki, siz onu kitaptan sanasınız diye, dillerini kitaba doğru eğip bükerler. Halbuki o, kitaptan değildir. "Bu, Allah katındandır." derler; oysa o, Allah katından değildir. Allah'a karşı, kendileri bilip dururken, yalan söylerlerعِندِ
  30. 3:126Allah, bunu size sırf bir müjde olsun ve kalpleriniz bununla yatışsın diye yaptı. Yardım, yalnız daima galip ve hikmet sahibi olan Allah katındandırعِندِ

Bu kök 189 ayette geçiyor; ilk 30 tanesi gösteriliyor.

Kök ve kelime çözümlemesi Quranic Arabic Corpus'tan (GNU GPL). NÛR burada anlam yorumu yapmaz.