Kök

وفي

Kur'an'da 66 yerde, 64 ayette geçer.

Önerilen okuma

Kur'an içi çıkarım

Hakka düşeni tamamlamak yahut bir şeyi bütünüyle almak; ölçüde, sözde ve canın alınışında aynıdır.

Pazardaki ölçü-tartıda bütünü sağlama (6:152; 7:85; 11:85; 17:35; 12:59; 26:181), verilen söz ve adakta bağlılığı tamamlama (2:40; 5:1; 16:91; 17:34; 13:20; 22:29) ve karşılığı tastamam ödetme/ödeme (2:272; 3:57; 4:173; 11:15; 16:111; 24:25; 39:10; 39:70; 53:41) aynı kök ilkesidir. V. bâbda kök, “bütünüyle alma”ya kayar: nefsin kabzı, ölüm ve uyku (6:60; 6:61; 32:11; 39:42; 2:234; 16:28; 16:32).

Somuttan soyuta

Önce somut alan: ölçek ve teraziyle tam teslim (6:152; 17:35). Oradan hukuki-ahlaki ifaya (2:40; 5:1) ve ilahî hesabın tam tahsiline (24:39; 39:70), nihayet nefsin bütünüyle kabzına (32:11; 39:42) yükselir.

Kardeş köklerden farkı

  • كيلile farkı

    كيل niceliğin ölçülmesini adlandırır; وفي ise o niceliğin pay olarak tamamlanmasını sağlar. Ölçü konusu ‘kayl’, ifa fiili ‘awfū’dur.

  • خسفile farkı

    خسف yere batırma/yerin yutması gibi cezai bir fizikî hadisedir; وفي ise tamamlama/kabzetme ve hesapla ilgilidir.

  • عهدile farkı

    عهد bağın/sözün adıdır; وفي bu bağı bütünüyle ifa eden fiildir: bağ nesne, وفي icra.

Anlam alanları · 4

  1. Ölçü-tartıda bütünleme

    Ticarette miktarı eksiltmeyip payı tam kılmak; emir kipinde ve övünç ifadesiyle gelir.

  2. Ahd ve adakta ifa

    Sözleşme, yemin ve adağı bütünüyle sürdürmek; ‘bi-’ mef‘ulüyle kullanılır.

  3. Ücret/hesapta tam karşılık

    Yapılanı tam karşılamak; fail çoğunlukla Allah’tır; ‘ecir’, ‘hesap’ mef‘ul olur.

  4. Canın bütünüyle alınması

    V. bâbda ‘tam alma’ mef‘ulü nefstir; ölüm, uyku ve ayrılış bağlamlarında geçer.

Güven: Güçlü · incelenen 61 ayetin 56'i açıklandı (%92) · toplam 64 ayetten dengeli örnek

Kök, çok sayıda ve farklı bağlamlarda aynı ‘tamamlama/tam alma’ özünü tutarlı biçimde göstermektedir.

Açık soru: 3:55 ve 5:117’deki ‘tawaffī’nin ölüm mü yoksa dünyadan tümden alınma mı olduğu bağlamsal yoruma açıktır.

Bu okuma Arapça metinden ve kökün geçtiği ayetlerden çıkarıldı; meal yalnızca yardımcı olarak kullanıldı. Ayete dayanmayan iddialar otomatik silindi. Ayetlere tıklayıp kendin tart.

Kur'an'daki izi

27 sûreye yayılıyor; mushaf sırasında ilk kez 2:40'de.

FâtihaNâs
Mekkî · 34Medenî · 30
fiil · 61isim · 4sıfat · 1

Yoldaş kökler

Aynı ayetlerde bu kökle en sık birlikte geçenler. Bu bir istatistiktir, eş anlam iddiası değildir — farkı ders ortaya koyar.

Aldığı yüzler · 42

Aynı üç harf, bu kadar farklı kelime veriyor. Anlam ailesi burada görünür — sözlük anlamıdır, hüküm değildir.

وَأَوفُواْ5أَوفُواْ4يَتَوَفَّىٰكُم4أَوفَىٰ3نَتَوَفَّيَنَّكَ3يُتَوَفَّونَ2يُوَفَّ2تُوَفَّىٰ2وَوُفِّيَت2فَيُوَفِّيهِم2وَتَوَفَّنَا2يَتَوَفَّى2يُوفُونَ2تَتَوَفَّىٰهُمُ2يُتَوَفَّىٰ2أُوفِ1وَٱلمُوفُونَ1مُتَوَفِّيكَ1تُوَفَّونَ1يَتَوَفَّىٰهُنَّ1تَوَفَّىٰهُمُ1تَوَفَّيتَنِي1تَوَفَّتهُ1يَتَوَفَّونَهُم1فَأَوفُواْ1نُوَفِّ1لَمُوَفُّوهُم1لَيُوَفِّيَنَّهُم1أُوفِي1فَأَوفِ1تَوَفَّنِي1وَتُوَفَّىٰ1وَليُوفُواْ1يُوَفِّيهِمُ1فَوَفَّىٰهُ1لِيُوَفِّيَهُم1يُوَفَّى1وَلِيُوَفِّيَهُم1تَوَفَّتهُمُ1وَفَّىٰٓ1

Geçtiği ayetler · ilk 30

  1. 2:40Ey İsrailoğulları, size verdiğim nimetimi hatırlayın, bana verdiğiniz sözü tutun ki, ben de size verdiğim sözü tutayım ve sadece benden korkunوَأَوفُواْ
  2. 2:177Yüzlerinizi bazan doğu, bazan batı tarafına çevirmeniz erginlik değildir. Fakat eren o kimselerdir ki, Allah'a, ahiret gününe, meleklere, kitaba ve bütün peygamberlere iman edip, yakınlığı olanlara, öksüzlere, yoksullara, yolda kalmışa, dilenenlere ve esirleri kurtarmaya seve seve mal verirler. Namazı kılarlar, zekatı verirler. Bir de andlaştıkları zaman sözlerini yerine getirenler, hele sıkıntı ve hastalık durumlarında ve harbin şiddetli zamanında sabır ve kararlılık gösterenler var ya, işte doğru olanlar da bunlardır, korunanlar da bunlardırوَٱلمُوفُونَ
  3. 2:234İçinizden vefat edip de geride eşler bırakan kimselerin hanımları, kendi başlarına dört ay on gün beklerler. İddet (bekleme) sürelerini bitirdikleri zaman, artık kendileri hakkında meşru bir şekilde yapacakları hareketten size bir günah yoktur. Allah, yaptıklarınızdan haberdardırيُتَوَفَّونَ
  4. 2:240İçinizden hanımlarını geride bırakarak vefat edecek olanlar, eşleri için senesine kadar evlerinden çıkarılmaksızın kendilerine yetecek bir malı vasiyet ederler. Bununla birlikte eğer kendileri çıkarlarsa, kendi haklarında yaptıkları meşru bir hareketten dolayı size bir sorumluluk yoktur. Allah çok güçlüdür, hüküm ve hikmet sahibidirيُتَوَفَّونَ
  5. 2:272Onları yola getirmek senin boynuna borç değildir, ancak Allah dilediğini yola getirir. Yaptığınız her iyilik sırf kendiniz içindir. Siz yalnızca Allah rızasını gözetmenin dışında infak etmezsiniz. İyilik cinsinden ne infak ederseniz o size aynen ödenir. Size hiçbir şekilde haksızlık yapılmazيُوَفَّ
  6. 2:281Öyle bir günden korkunuz ki, o gün Allah'a döndürüleceksiniz. Sonra da herkese kazancı tamamıyla ödenecek ve hiç kimse haksızlığa uğramayacaktırتُوَفَّىٰ
  7. 3:25O geleceğinde hiç şüphe olmayan günde kendilerini bir araya topladığımız ve hiç kimseye haksızlık edilmeden herkese ne kazandıysa tamamen ödendiği vakit halleri nasıl olacaktırوَوُفِّيَت
  8. 3:55O zaman Allah şöyle dedi: "Ey İsa, şüphesiz ki seni öldüreceğim, seni kendime yükselteceğim ve seni inkârcılardan temizleyeceğim. Hem sana uyanları, kıyamete kadar o küfredenlerin üstünde tutacağım. Sonra dönüşünüz banadır, ayrılığa düştüğünüz hususlarda aranızda hükmedeceğimمُتَوَفِّيكَ
  9. 3:57İman edip iyi işler yapanlara gelince, Allah onların mükafatlarını tastamam verecektir. Allah zalimleri sevmezفَيُوَفِّيهِم
  10. 3:76Hayır, kim sözünü yerine getirir ve kötülüklerden korunursa, şüphesiz Allah da korunanları severأَوفَىٰ
  11. 3:161Hiçbir peygambere ganimet malını gizlemesi (devletmillet malını aşırması) yaraşmaz. Kim böyle bir aşırma ve ihanette bulunursa kıyamet günü aşırdığını boynuna yüklenerek getirir. Sonra da herkese kazandığının karşılığı tastamam ödenir, onlar haksızlığa da uğramazlarتُوَفَّىٰ
  12. 3:185Her canlı ölümü tadacaktır. Kıyamet günü ecirleriniz size eksiksiz olarak verilecektir. Kim cehennemden uzaklaştırılıp cennete konursa o, gerçekten kurtuluşa ermiştir. Dünya hayatı, aldatıcı zevkten başka birşey değildirتُوَفَّونَ
  13. 3:193Rabbimiz! Biz, 'Rabbinize iman edin' diye imana çağıran bir davetçi işittik, hemen iman ettik. Rabbimiz! Günahlarımızı bağışla, kötülüklerimizi ört, bizleri sana ermiş kullarınla beraber yanına alوَتَوَفَّنَا
  14. 4:15Kadınlarınızdan zina edenlere karşı, içinizden dört şahit getirin. Eğer onlar, şahitlik yaparlarsa, bu kadınları, ölüm alıp götürünceye kadar veya Allah onlara bir çıkış yolu açıncaya kadar evlerde hapsedinيَتَوَفَّىٰهُنَّ
  15. 4:97Melekler, kendilerine zulmeden kişilerin canlarını aldıklarında, onlara, "Ne işte idiniz?" derler. Onlar da: "Biz yer yüzünde zayıf kimselerdik." derler. Melekler: "Allah'ın yeryüzü geniş değil miydi, siz de orada hicret etseydiniz ya?" derler. İşte bunların varacakları yer cehennemdir. O ne kötü gidiş yeridirتَوَفَّىٰهُمُ
  16. 4:173İnanıp güzel işler yapanlara gelince, onların mükafatlarını eksiksiz ödeyecek ve lütfundan onlara daha fazlasını da verecektir. Allah'a kulluktan çekinip büyüklük taslayanlara da şiddetli bir şekilde azab edecek ve onlar Allah'dan başka kendilerine ne bir dost, ne de bir yardımcı bulamayacaklardırفَيُوَفِّيهِم
  17. 5:1Ey iman edenler! Sözleşmeleri yerine getirin. İhramlı iken avlanmayı helal saymamanız şartıyla, çeşitli hayvanlar size helal kılındı. Ancak haram oldukları size okunacak olanlar müstesna. Şüphesiz Allah dilediği hükmü verirأَوفُواْ
  18. 5:117Ben onlara sadece, senin bana emrettiklerini söyledim. Benim ve sizin Rabbınız olan Allah'a kulluk edin, dedim. Aralarında olduğum müddetçe onlara şahit idim, fakat sen beni vefat ettirince onları gözetleyen yalnız sen oldun. Sen herşeyi görensinتَوَفَّيتَنِي
  19. 6:60Sizi geceleyin ölü gibi uyutan, gündüzün ne yaptıklarınızı bilen, sonra ölüm ânı gelinceye kadar gündüzleri sizi uyandırıp kaldıran O'dur. Sonunda da dönüşünüz ancak O'nadır. Sonra bütün yaptıklarınızı size O haber verecektirيَتَوَفَّىٰكُم
  20. 6:61O, kulları üzerinde hükümranlığı sürdürür ve size koruyucular gönderir, sonunda sizden birinize ölüm geldiği vakit elçilerimiz, hiç eksiklik yapmadan, onun canını alırlarتَوَفَّتهُ
  21. 6:152Yetimin malına yaklaşmayın; yalnız erginlik çağına erişinceye kadar (malına) en güzel biçimde (yaklaşabilir ve uygun şekilde harcayabilirsiniz). Ölçü ve tartıyı tam adaletle yapın. Biz kimseye gücünün yettiğinden fazlasını teklif etmeyiz. Söylediğiniz zaman da, yakınınız da olsa âdil olun ve Allah'a verdiğiniz sözü tutun. Öğüt alıp düşünesiniz diye Allah bunları size emretmiştirوَأَوفُواْ
  22. 7:37Allah'a karşı yalan uyduran yahut âyetlerini yalanlayandan daha zalim kim olabilir? Onlara Kitap'tan nasipleri erişir. Canlarını alacak elçilerimiz gelince onlara: "Allah'tan başka taptıklarınız nerede?" derler. Onlar: "O taptıklarımız bizden sapıp ayrıldılar." derler. Böylece kendilerinin kâfir olduklarına bizzat şahitlik ederlerيَتَوَفَّونَهُم
  23. 7:85Medyen'e de kardeşleri Şuayb'ı (gönderdik): "Ey kavmim, dedi, Allah'a kulluk edin, sizin O'ndan başka bir ilâhınız yoktur. Size Rabbinizden açık bir delil geldi: Ölçüyü ve tartıyı tam yapın, insanların eşyalarını eksik vermeyin, düzeltildikten sonra yeryüzünde bozgunculuk yapmayın; eğer inanan (insan)lar iseniz, böylesi sizin için daha iyidirفَأَوفُواْ
  24. 7:126Senin bize kızman da sırf Rabbimizin âyetleri gelince onlara iman etmemizden dolayıdır. Ey Rabbimiz! Üzerimize sabır yağdır ve canımızı müslüman olarak al." derlerوَتَوَفَّنَا
  25. 8:50Melekler, o kâfirlerin yüzlerine ve sırtlarına vura vura ve "Tadın bakalım cehennem azabını!" diye diye canlarını alırken hallerini bir görmeliydinيَتَوَفَّى
  26. 8:60Siz de gücünüzün yettiği kadar onlara karşı her çeşitten kuvvet biriktirin ve cihad için atlar hazırlayın ki, onlarla hem Allah'ın düşmanlarını, hem de kendi düşmanlarınızı, ayrıca Allah'ın bilip de sizin bilmediğiniz daha başkalarını korkutasınız. Allah yolunda her ne harcarsanız onun sevabı size eksiksiz ödenir ve asla haksızlığa uğratılmazsınızيُوَفَّ
  27. 9:111Allah, müminlerden, canlarını ve mallarını, kendilerine cennet vermek üzere satın almıştır: Allah yolunda çarpışacaklar da öldürecekler ve öldürülecekler. Bu, Tevrat'ta da, İncil'de de Kur'ân'da da Allah'ın kendi üzerine yüklendiği bir ahittir. Allah'dan ziyade ahdine riayet edecek kim vardır? O halde yaptığınız alışveriş ahdinden dolayı size müjdeler olsun! Ve işte o büyük kurtuluş budurأَوفَىٰ
  28. 10:46Onlara vaad ettiğimizin bir kısmını sana göstersek de, göstermeden seni vefat ettirsek de, sonunda onların dönüşü bize olacak. Sonra onların ne yapacaklarına Allah şahit olacaktırنَتَوَفَّيَنَّكَ
  29. 10:104De ki: "Ey insanlar! Eğer benim dinimde bir şüpheniz varsa, şunu bilin ki, Allah'ı bırakıp da sizin taptıklarınıza tapmam. Lâkin sizin de canınızı alacak olan Allah'a taparım. Bana müminlerden olmam emredilmiştirيَتَوَفَّىٰكُم
  30. 11:15Her kim dünya hayatını ve güzelliklerini isterse biz onlara amellerinin karşılığını orada tamamen öderiz. Bu hususta kendilerine bir densizlik yapılmazنُوَفِّ

Bu kök 64 ayette geçiyor; ilk 30 tanesi gösteriliyor.

Kök ve kelime çözümlemesi Quranic Arabic Corpus'tan (GNU GPL). NÛR burada anlam yorumu yapmaz.