Kısaca

Bir dükkân düşün, günün sonunda kasa artı vermiyor. 2:16'da, böyle denip 'ticaretleri kâr etmedi' söyleniyor. Yani doğruyu bırakıp yanlışı seçenler, bu işten kendi yararlarına bir sonuç alamıyor ve hemen ardından ışıklarının çekilmesi anlatılıyor (2:17).

Tanıdık kelimelerle kıyas

• bu kökileبيع(alışveriş, satış)

  ربح (kazanç sonucu), işlemden sonra elde edilen artıya bakar. بيع (alışveriş), alıp satmanın gerçekleşmesini anlatır. Kısacası ربح sonuç, بيع işlem.

  • 2:16Burada ربح (kazanç sonucu) var. Çünkü 'ticaretleri kâr etmedi' deyip sonucu anlatıyor.
  • 2:282Burada بيع (alışveriş) var. Çünkü yapılacak alım satımı ve yazmayı anlatıyor.

Müfessir diliyle

Bu tek geçişte, yapılan ticari işlemin sonunda lehine bir fazlalık çıkması anlamını taşır.

Fiil mâzî, dişil tekil (rabiḥat) olup öznesi “ticaretleri”dir; olumsuzluk edatıyla, yaptıkları muamelenin lehlerine bir artı doğurmadığı bildirilir (2:16). Öncesinde doğruyu bırakıp sapmayı tercih etmeleri, sonrasında da ışığın çekilmesi temsili, neticenin aleyhlerine döndüğünü pekiştirir (2:16–17).

Somuttan soyuta

Somut düzeyde bir muameleden beklenen artı; mecazda, doğruyu bırakıp yanlışı seçenlerin işinin sonunda lehlerine bir sonuç doğmaması (2:16–17).

Kardeş köklerden farkı

• بيعile farkı

  Bu kök muamelenin sonucunda ortaya çıkan artı/eksiye odaklanır; بيع ise değiş-tokuş eyleminin kendisini, akdin gerçekleşmesini bildirir (sonuçtan bağımsız).

  • 2:16
  • 2:254
  • 2:282
  • 24:37

Anlam alanları · 1

1. Netice lehine artı

   Bir işlemin sonunda beklenen artı değer veya lehte sonuç; ayette bu sonuç gerçekleşmeyen bir muamele olarak zikredilir.

   • 2:16

Biçimlerin kullanımı

رَبِحَت

Geçmiş zaman, 3. tekil dişi: konu edilen muamele için lehine artı doğdu (olumsuzla: doğmadı).

Güven: Zayıf · incelenen 1 ayetin 1'i açıklandı (%100)

Kök yalnızca bir kez geçtiği için anlam çekirdeği tek bağlama dayanır.

Açık soru: Başka bağlamlarda taşıyabileceği yan nüanslar bu tek örnekten genellenemez.

Bu okuma Arapça metinden ve kökün geçtiği ayetlerden çıkarıldı; meal yalnızca yardımcı olarak kullanıldı. Ayete dayanmayan iddialar otomatik silindi. Ayetlere tıklayıp kendin tart.

Kur'an'daki izi

1 sûreye yayılıyor; mushaf sırasında ilk kez 2:16'de.